ABD'den Güney Kafkasya'da Barış ve Entegrasyon Girişimi
Washington, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki barış sürecini desteklemek ve bölgedeki diplomatik ve ekonomik etkisini artırmak amacıyla önemli bir adım atıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, bu kapsamda Ermenistan ve Azerbaycan'a ziyaretler gerçekleştirecek. Vance, ilk olarak Ermenistan'ın başkenti Erivan'a giderek Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile bir araya gelecek. Bu ziyaretin ardından ise Azerbaycan'ın başkenti Bakü'ye geçerek temaslarını sürdürecek. Bu ziyaretler, Güney Kafkasya'da kalıcı bir istikrarın sağlanması hedefinin bir parçası olarak görülüyor.
TRIPP Projesiyle Bölgesel Bağlantısallık Hedefleniyor
JD Vance'in ziyaretlerinin merkezinde, Başkan Donald Trump tarafından ortaya konulan ve barış çabalarını ilerletmeyi amaçlayan Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası (TRIPP) girişimi yer alıyor. Bu proje, özellikle Azerbaycan ile Ermenistan toprakları üzerinden ana karadan kopuk durumda bulunan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki kara ve demiryolu bağlantısını kurmayı hedefliyor. TRIPP, aynı zamanda Orta Asya ve Hazar Havzası'nı Avrupa'ya bağlayan doğu-batı ticaret hattına entegrasyonu da öngörüyor. Bu sayede, bölgede yeni tedarik zincirlerinin oluşturulması ve ticaretin canlanması amaçlanıyor.
Barış Süreci ve Güven Artırıcı Adımlar
ABD'nin arabuluculuk çabaları, Ağustos 2025'te Beyaz Saray'da düzenlenen bir zirvede Ermenistan ve Azerbaycan arasında varılan bir anlaşmaya dayanıyor. Bu anlaşmayla iki ülke, birbirlerinin toprak bütünlüğü üzerindeki iddialarından vazgeçme ve güç kullanımından kaçınma taahhüdünde bulunmuştu. Vance'in ziyaretleri, bu anlaşmanın pekiştirilmesi ve bölgesel güvenin artırılması açısından büyük önem taşıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, bu projenin hem Ermenistan hem de Azerbaycan için ekonomik faydalar sağlayacağını vurguluyor.
Ermenistan'ın Stratejik Yönelimleri ve ABD İlişkileri
Son dönemde Ermenistan, uluslararası alanda stratejik bir değişim sürecine girmiş durumda. Uzun yıllar boyunca Rusya'nın bölgedeki önemli müttefiklerinden biri olarak konumlanan Ermenistan, son zamanlarda Moskova liderliğindeki güvenlik paktındaki katılımını askıya aldı. Bunun yerine, ABD ve Avrupa Birliği ile ilişkilerini derinleştirme yoluna gitmesi dikkat çekiyor. Bu durum, Vance'in Erivan ziyareti ve ABD'nin Ermenistan ile olan diplomatik temaslarının artmasıyla daha da belirginleşiyor. Vance'in ziyaretinin, Ermenistan'ın bu yeni dış politika yönelimini destekleyici nitelikte olması bekleniyor.
Ulaşım ve Ekonomik Entegrasyon Fırsatları
TRIPP projesi, sadece iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel ulaşım ağlarını da kapsıyor. Bu proje, Rusya ve İran gibi ülkeleri baypas eden yeni ticaret rotaları açma potansiyeli taşıyor. Bu durum, ABD'nin bölgedeki ticari çıkarlarını desteklemenin yanı sıra, Orta Asya ve Hazar Havzası ile Avrupa arasındaki ekonomik entegrasyonu da güçlendirecek. Azerbaycan, bölgesel ulaşım hatlarının açılmasını kapsamlı bir barış anlaşmasının imzalanması için temel ön koşul olarak görüyor. Bu da projenin barış sürecindeki kritik rolünü ortaya koyuyor. Bu tür altyapı yatırımları, geçmişte de su altyapısı gibi alanlarda görülen büyük yatırımların bölgesel kalkınmaya etkisini akıllara getiriyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, Ocak ayında TRIPP'in hayata geçirilmesine yönelik bir uygulama çerçevesi üzerinde anlaşmaya varmıştı. Bu çerçeve, egemenlik, toprak bütünlüğü ve karşılıklılık ilkelerini ön plana çıkarıyor. Bu adımların, bölgede uzun süredir devam eden gerilimlerin ardından istikrar ve refahın tesis edilmesine katkı sağlaması umuluyor.
