Atık Malzemeler Sanatla Buluşuyor: Teneke Kutu ve Pipetten Melodiler
Ankara Güzel Sanatlar Lisesi'nde görev yapan Türk Müziği Öğretmeni Emrah Kaya, 18 yıldır hayata geçirdiği sıra dışı bir projeyle hem unutulmaya yüz tutmuş müzik aletlerini yeniden canlandırıyor hem de öğrencilerine Sıfır Atık prensiplerini uygulamalı olarak öğretiyor. Kaya, günlük hayatta çöpe atılan pek çok malzemeyi ustaca işleyerek onları benzersiz enstrümanlara dönüştürüyor. Bu dönüşüm, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un da dikkatini çekerek sosyal medyada geniş yankı buldu.
Geçmişten Günümüze Taşıyan Sesler
Emrah Kaya, Anadolu'nun zengin müzik kültürünü araştırırken karşılaştığı geleneksel enstrümanları günümüz koşullarına uyarlıyor. Bu süreçte hem doğal malzemeleri hem de geri dönüştürülebilir atıkları kullanıyor. Kaya'nın ilham kaynakları arasında annesinin ağaçtan yaptığı enstrümanlar ve yöre yöre yaptığı keşifler yer alıyor. Örneğin, Şanlıurfa'da tenekeden yapılan rebablar ve Burdur'da sazlıklardan elde edilen sipsiler, onun için birer başlangıç noktası olmuş.
Öğretmen Kaya, kaval yapmak için ihtiyaç duyduğu boru şeklindeki malzemeyi, süpürge sapının içindeki boşlukta buluyor. Bu sayede hem ekonomik hem de çevre dostu bir çözüm üretiyor. Eski Selçuklu ve Osmanlı minyatürlerinde gördüğü, Hindistan cevizi ve ağaçtan yapılan rebab enstrümanını, 5 litrelik salça tenekelerinden yapmayı başarıyor. Günlük yaşamda sıklıkla kullanılan pipetlerden de Anadolu'da kullanılan bir çalgının beş delikli bir benzerini yapıyor.
Öğrencilerde Farkındalık Yaratma
Emrah Kaya, atık malzemelerden enstrüman yapma tutkusunu öğrencilerine de aşılamaya çalışıyor. Sınıfında bu projeyi hayata geçirdiğinde, öğrencilerin merakı ve ilgisiyle karşılaşıyor. Kaya, öğrencilerin evlerinden getirdikleri materyallerle denemeler yapmalarına yardımcı oluyor. Öğrenciler, bir teneke kutudan veya pipetten böylesine güzel seslerin çıkmasına hayran kalıyor.
Kaya, çocuklara bilmedikleri pek çok şeyi öğretiyor. Ağaçtan çıkan sakızı eriterek cila elde ediyor ve ahşap yüzeyleri parlak hale getiriyor. Hatta bu sakızı tutkal olarak kullanarak yaptığı enstrümanların birçoğunda kullanıyor. Bu uygulamalar, öğrencilere hem pratik beceriler kazandırıyor hem de doğayla iç içe bir yaşamın önemini vurguluyor.
Bakan Murat Kurum, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, Emrah Kaya'nın bu dönüşümünü "bambaşka" olarak nitelendiriyor. Kurum, "Emrah öğretmenimiz Sıfır Atık ile atığın sadece çöpten ibaret olmadığını geri dönüşümün en güzel örneklerinden biriyle bize gösterdi. Atık malzemeler onun ellerinde şimdi melodiye dönüşüyor" diyerek projeye duyduğu hayranlığı dile getiriyor.
Sıfır Atık Projesine Destek
Emrah Kaya, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yürüttüğü Sıfır Atık Projesi'ni takdirle karşıladığını belirtiyor. Plastik ve cam gibi malzemelerin ayrıştırılmasının, kendi çalışmaları için büyük bir fayda sağladığını ifade ediyor. Bu ayrıştırma sayesinde geri dönüştürülmüş malzemelere kolayca ulaşabildiğini ve bunları enstrüman yapımında kullanabildiğini vurguluyor. Kaya, bu projenin insanlara işlerini kolaylaştırdığına inanıyor.
Kaya, "Benim de sıfır atığa bu şekilde, bu atılmış materyalleri kullanarak ve bunları tınıya dönüştürerek bir katkım oluyor," diyor. Yeni başlayacak olanlara da kesinlikle sıfır atıktan çalgı yapmalarını öneriyor. Bu sayede hem çevreye duyarlı bir adım atmış olacaklarını hem de sanatsal bir üretim gerçekleştireceklerini belirtiyor.
