Bakan Şimşek'ten Küresel Ekonomiye İlişkin Değerlendirmeler ve Eşel Mobil Sistemi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Akit TV'de yaptığı açıklamalarda küresel çapta yaşanan jeopolitik gelişmelerin ve özellikle Ortadoğu'daki çatışmaların ekonomi üzerindeki etkilerine dair önemli değerlendirmelerde bulundu. Şimşek, ABD, İsrail ve İran arasındaki gerilimin, küresel enerji ve ticaret yollarını olumsuz etkilediğini ve bunun sadece bölgesel değil, küresel ekonomi için de ciddi sonuçlar doğuracağını vurguladı. Bu durumun küresel enflasyon ve büyüme üzerinde baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Küresel Ekonomiyi Tehdit Eden Faktörler
Bakan Şimşek, savaşın süresi ve yayılma potansiyelinin en kritik soru işaretleri olduğunu belirtti. Küresel petrol tedarikinin önemli bir kısmının riskli bir bölgeden sağlandığına dikkat çeken Şimşek, enerji fiyatlarındaki artışların küresel enflasyonu tetikleyebileceğini ifade etti. Brent petrol fiyatlarındaki yüksek artışın yanı sıra, doğal gaz ve jet yakıtı fiyatlarındaki yükselişin de ekonomiler üzerindeki baskısını artırdığını söyledi. Hürmüz Körfezi'nin küresel ticaret ve enerji akışı için stratejik önemine vurgu yapan Şimşek, bu bölgedeki istikrarsızlığın etkilerinin hissedilmeye başlandığını belirtti.
Kızıldeniz ve Hürmüz Körfezi'ndeki eş zamanlı aksaklıkların, Asya ile Avrupa arasındaki sevkiyat sürelerini uzattığını dile getiren Bakan Şimşek, bu durumun küresel ticaret ve büyümeyi olumsuz etkileyeceğini öngördü. Finansal piyasalarda risk iştahının azaldığına ve gelişmekte olan ülkelerden daha güvenli limanlara doğru bir fon akışı yaşandığına işaret etti. Savaşın uzaması durumunda küresel ekonominin ciddi bir enflasyon, finansal sıkılaşma ve büyüme yavaşlaması riskiyle karşı karşıya kalabileceğini, enerji fiyatlarındaki ve tedarik zincirindeki kırılmaların sürmesi halinde ise resesyon ve stagflasyon riskinin belirginleşebileceğini sözlerine ekledi.
Türkiye'nin Aldığı Önlemler ve Eşel Mobil Sistemi
Bakan Şimşek, Türkiye'nin bölgesel çatışmaların etkilerini sınırlamak adına proaktif adımlar attığını belirtti. Finansal İstikrar Kurulu'nu toplayarak senaryo analizleri yaptıklarını ve gerekli tedbirleri belirlediklerini anlattı. Türkiye'nin, bölgeyle doğrudan bağlantısı olmayan ülkelere kıyasla borsasındaki düşüşün daha sınırlı kaldığını örneklerle açıkladı. Bu önlemlere rağmen, çatışmaların yarattığı belirsizlik ortamında tahvil faizleri ve risk primlerinde bir yükseliş yaşandığını kabul etti.
Enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki olumsuz etkisini hafifletmek amacıyla eşel mobil sistemini devreye aldıklarını açıklayan Şimşek, bu sistemin olmaması durumunda mazot ve benzinin daha yüksek fiyatlarla satılacağını belirtti. Ankara'da mazotun litresi 83 lira 10 kuruş olabilecekken, eşel mobil sayesinde 67 lira 10 kuruşa indiğini, benzinin ise 71 lira 11 kuruş yerine 62 lira 30 kuruşa satıldığını ifade etti. Bu önlemin temel amacının vatandaşların alım gücünü korumak olduğunu ve bunun geçici bir çözüm olduğunu vurguladı. Sistemin bütçe üzerinde önemli bir gelir kalemi etkisi yarattığına da değindi.
Savunma Sanayi ve Türkiye'nin Bölgesel Konumu
Mehmet Şimşek, Türkiye'nin bölgesinde istikrarın sağlanması ve barışın tesisi için çaba gösterdiğini dile getirdi. Bölgedeki çatışmaların bir an önce son bulmasını arzuladıklarını belirtti. Türkiye'nin, bölgesinde yaşanan çatışmaların dışında kalarak bir istikrar adası konumunda olduğunu vurguladı. Küresel firmaların tedarik zincirlerini çeşitlendirme ihtiyacının Türkiye gibi ülkeler için önemli bir fırsat sunduğunu söyledi.
Türkiye'nin savunma sanayisindeki gücünün caydırıcılığını artırdığını ve bu alandaki atılımların sivil teknolojilerde de başarıya yol açtığını belirtti. Sağlık, tarım, yenilenebilir enerji gibi alanlarda katma değeri yüksek sanayiye geçişin savunma sanayisinin gücüyle mümkün olabileceğini ifade etti. Bu bağlamda Türkiye'nin bölgesinde önemli bir aktör olduğunu sözlerine ekledi.
Enflasyon Hedefleri ve Cari Açık Kaygısı
Bakan Şimşek, uyguladıkları ekonomi programıyla enflasyonu kalıcı olarak düşürmeyi hedeflediklerini ve hedeflerinin enflasyonu yüzde 20'nin altına çekmek olduğunu bildirdi. Petrol şokunun geçici olarak dezenflasyon programını riske atabileceğini ancak eşel mobil sistemiyle hem vatandaşın alım gücünü hem de ihracatçıların rekabet gücünü korumaya çalıştıklarını söyledi. Savaşın etkilerinin önümüzdeki aylarda hissedileceğini ve özellikle cari açık konusunda bir miktar kaygı taşıdığını ifade etti. Petrol fiyatlarındaki artışın cari açığı doğrudan yükselttiğini belirten Şimşek, ancak bu durumun yönetilebilir düzeyde kalacağına inandığını dile getirdi.
Kamuda tasarruf tedbirlerine devam edileceğini ve 2025'te sona eren kiralık taşıt sözleşmelerinde azaltmaya gidildiğini belirtti. Vergi adaletini sağlamak amacıyla yüksek gelir grupları ve sermaye kesimine yönelik vergi yükünü artırdıklarını ve dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payını düşürdüklerini açıkladı. Faiz giderlerinin bütçe içindeki payını kontrol altına almak için faiz dışı fazla verme hedefini sürdürdüklerini ve harcamaları disiplin altında tuttuklarını vurguladı. Faiz giderlerinin milli gelire oranının düşmesini öngördüklerini ve geçen yıl uzun bir aradan sonra ilk kez faiz dışı fazla verdiklerini hatırlattı.
Terörle Mücadele ve Bölgesel Zenginlik
Bakan Şimşek, terörün Türkiye'ye maliyetinin yaklaşık 2 trilyon dolar olduğunu ve bu durumun ülkeyi ciddi şekilde geri çektiğini belirtti. Terörsüz bir Türkiye ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin yeni büyüme motorları haline geleceğini söyledi. Türkiye'nin etnik ve mezhepsel farklılıkları çatışma kaynağı değil, birer zenginlik olarak gördüğünü ve bu zenginliğin ülkenin gelişmesi ve kalkınması açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. Bölgesel entegrasyon ve istikrarın Türkiye'nin doğrudan lehine olduğunu ifade etti.
Yatırım Ortamının İyileştirilmesi ve Doğrudan Yatırım Potansiyeli
Türkiye'nin konumunu güçlendirmek amacıyla transit ticarette bir üs haline gelme potansiyelini araştırdıklarını belirten Şimşek, İstanbul Finans Merkezi'nin (İFM) de önemli avantajlar sunduğunu ve bu merkezin daha güçlü bir konuma taşınması için çalışmalar yapıldığını aktardı. Küresel doğrudan yatırımlar için cazip bir merkez olan Türkiye'nin, komşu ülkelerin toplam milli gelirinin üzerinde bir milli gelire ulaştığını belirtti. Türkiye'nin nüfusu, kişi başına düşen milli geliri ve genç nüfusuyla doğrudan yatırım çekme potansiyelinin yüksek olduğunu vurguladı. Yatırım ortamını iyileştirme, hukuk güvenliğini pekiştirme ve özellikle ihracata dayalı imalat sanayisine yönelik vergi politikaları gibi konularda çalışmaların devam ettiğini sözlerine ekledi. Gundemdeki gelişmelerin ve küresel ekonomideki belirsizliklerin Türkiye'nin sondakikahaberler akışını yakından etkilediği bu dönemde, Hazine ve Maliye Bakanı'nın açıklamaları büyük önem taşıyor.
