Deprem Bölgesinde Yaşam Yeniden İnşa Ediliyor: "Asrın İnşa Seferberliği" Tamamlanmak Üzere

Türkiye, 6 Şubat 2023'te yaşanan ve "asrın felaketi" olarak anılan Kahramanmaraş merkezli yıkıcı depremlerin ardından yaralarını sarmaya devam ediyor. 11 ili etkisi altına alan bu büyük afetin ardından başlatılan ve "asrın inşa seferberliği" olarak adlandırılan kapsamlı yeniden yapılanma süreci, sona yaklaşmış durumda. Depremzedeler için kalıcı konutların inşası ve bölgenin yeniden canlandırılması hedefleniyor.

Afetin Ardından Atılan Adımlar ve Barınma Çözümleri

Depremlerin ardından, Pazarcık merkezli yaşanan ve yaklaşık 14 milyon insanı doğrudan etkileyen afetin büyüklüğü karşısında Türkiye, uluslararası yardım çağrısı dahil olmak üzere dördüncü seviye alarm ilan etti. Bu süreçte, ülke genelinde yedi günlük milli yas tutuldu. Afetin vurduğu 11 ilde, acil barınma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çadır kentler ve konteyner alanları hızla oluşturuldu. Bu geçici yaşam alanları için bir milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu. Bu sayede yaklaşık 2.5 milyon afetzedeye acil barınma imkanı sağlandı.

Geçici barınma çözümleri sadece çadırlarla sınırlı kalmadı. Kredi Yurtlar Kurumu (KYK) yurtlarında 477 bin 952 kişi, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) yurtlarında ise 710 bin 266 kişi misafir edildi. Toplamda, bu tesislerde 1 milyon 188 bin 218 afetzede konakladı. Ayrıca, 428 konteyner kentte 220 bin konteyner kuruldu ve bu konteynerlerde 707 bin afetzede yaşamını sürdürdü. Bu konteyner kentlerde barınmanın yanı sıra, beslenme, eğitim ve sağlık hizmetleri gibi sosyal donatılar da vatandaşların kullanımına sunuldu. Konforu artırmak amacıyla konteynerlere 105 bin vantilatör ve 149 bin 305 klima takılması da dikkat çekiciydi.

Enkaz Kaldırma ve Hasar Tespiti Çalışmalarında Son Durum

Deprem bölgesindeki yeniden yapılanma sürecinin en kritik aşamalarından biri de enkaz kaldırma ve hasar tespiti çalışmalarıydı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yürüttüğü hasar tespit çalışmaları kapsamında, 2 milyon 381 bin 888 bina ve 6 milyon 612 bin 685 bağımsız bölüm incelendi. Bu incelemeler sonucunda, acil yıkılacak, ağır, yıkık ve orta hasarlı 311 bin 440 bina ve 810 bin 902 bağımsız bölüm tespit edildi.

Yıkılması gereken acil ve yıkık durumdaki 60 bin 763 binanın enkazı, depremin ardından geçen 68 gün içinde tamamen kaldırıldı. Yıkımı planlanan ağır hasarlı bina sayısı ise 200 bin 167 olarak belirlendi. Bugüne kadar bu binalardan 182 bin 773'ünün enkaz kaldırma işlemi tamamlandı. Bu rakamlar, 18 ilde hacim bazında yüzde 97, bina sayısı bazında ise yüzde 91'lik bir enkaz kaldırma oranına işaret ediyor.

Hak Sahipliği Süreci ve Konut Teslimatları Hız Kesmeden Devam Ediyor

Deprem bölgesindeki yeniden yapılanma sürecinin önemli bir diğer ayağı da hak sahipliği belirleme ve konut teslimatları oldu. 18 il, 179 ilçe, 8 bin 474 mahalle ve 2 bin 472 köy için 30 Mayıs 2023'te başlayan hak sahipliği süreci, 211 gün içinde tamamlandı. Bu süreçte toplam 845 bin 371 talep değerlendirildi. 85 milyon evraktan oluşan taleplerin incelenmesi ve 70 bin komisyon kararı alınması, sürecin ne denli yoğun geçtiğini gösteriyor. Başvuruların yüzde 65'i e-Devlet üzerinden, yüzde 35'i ise Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi (AYDES) aracılığıyla alındı.

Bakanlık koordinasyonunda TOKİ, Emlak Konut GYO ve diğer ilgili kurumların işbirliğiyle başlatılan konut inşa süreçleri de büyük bir hızla ilerliyor. Depremden etkilenen 11 ilde 174 farklı lokasyonda, 3 bin 481 şantiyede 200 bin mimar, mühendis ve işçi görev alarak "asrın inşa seferberliği"ni hayata geçirdi. Bu yoğun çalışma temposu sayesinde saatte ortalama 23, günde ise 550 konut inşa edildi. İlk temel depremin 15. gününde Gaziantep Nurdağı'nda atılırken, 45. günde ilk köy evleri sahiplerine teslim edildi. Bugüne kadar toplamda 350 bin 178 konutun anahtarı hak sahiplerine teslim edildi. Bu konutların büyük bir kısmı Malatya, Kahramanmaraş, Adıyaman, Gaziantep ve Hatay gibi illere dağılmış durumda.

İnşa Çalışmalarında Sona Yaklaşılırken Geleceğe Yönelik Adımlar

Deprem bölgesindeki inşa çalışmalarında artık sona gelindi. Son bir yıl içinde 254 bin konutun daha tamamlanmasıyla birlikte, 27 Aralık itibarıyla toplam 455 bin konut ve iş yerinin teslim edilmesi planlanıyor. Bu, bölgedeki yaşamın normale dönmesi açısından önemli bir kilometre taşı olacak. Sürdürülebilirlik odaklı yaklaşımların da bu yeniden yapılanma sürecinde göz önünde bulundurulması, geleceğe daha güvenli adımlarla ilerlemeyi sağlayacaktır.

Öte yandan, deprem bölgesinde "Yerinde Dönüşüm Projesi" kapsamında talep toplama ve değerlendirme süreci de tamamlandı. Bu proje çerçevesinde, 121 bin bağımsız bölümün inşası için destek sağlandı ve bu bölümlerden 44 bini tamamlandı. Bu gelişmeler, bölge halkının kendi yaşam alanlarını yeniden inşa etme sürecine aktif katılımını teşvik ediyor ve bölgenin ekonomik olarak da kalkınmasına katkı sağlıyor. Gündemdeki bu önemli gelişmeler, Türkiye'nin dayanışma gücünü ve yeniden inşa kapasitesini gözler önüne seriyor.