Depremin Üçüncü Yılında Adıyaman'da Anma ve Değerlendirme: "Bu Acı 86 Milyonun Ortak Acısı"

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, 6 Şubat 2023'te meydana gelen ve "asrın felaketi" olarak nitelendirilen Kahramanmaraş merkezli depremlerin üçüncü yıl dönümü dolayısıyla Adıyaman'da bir basın toplantısı düzenledi. Bakan Yerlikaya, depremlerin sadece belirli bölgelerin değil, tüm Türkiye'nin ortak acısı olduğunu vurgulayarak, felaketin ardından yürütülen kapsamlı çalışmaları ve geleceğe yönelik atılan adımları değerlendirdi.

Depremin Boyutları ve Etkileri

Bakan Yerlikaya, deprem felaketinin boyutlarını gözler önüne sererek, 120 bin kilometrekarelik bir alanda 14 milyon vatandaşı doğrudan etkilediğini belirtti. Depremlerin 11 ilde, 124 ilçede ve 6 bin 929 köyde ağır yıkımlara yol açtığını ifade etti. Bu büyük afette maalesef 53 bin 697 vatandaşın hayatını kaybettiğini ve 107 bin 213 kişinin de yaralandığını açıkladı. Özellikle Adıyaman'da 8 bin 566 kişinin yaşamını yitirdiğini ve 17 bin 499 kişinin yaralandığını dile getirerek, bu acının tüm ülkeyi derinden sarstığını vurguladı. Bu felaket, Türkiye'nin yaşadığı en büyük doğal afetlerden biri olarak tarihe geçti ve bölgedeki yaşamı kökten değiştirdi. Bu durum, ülkemizin doğal afetlere karşı hazırlıklı olma gerekliliğini bir kez daha ortaya koydu.

Depremlerin merkez üssü Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleriydi. Bu ana şokların yanı sıra Gaziantep ve Hatay merkezli üç büyük deprem daha aynı gün içinde kaydedildi. Bu sarsıntılar, insanlık tarihinin en yıkıcı deprem afetlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Dünya genelinde de benzer büyüklükteki depremlerin sonuçları dikkate alındığında, 6 Şubat depremlerinin ne denli büyük bir yıkıma yol açtığı daha net anlaşılmaktadır. Deprem riskinin yüksek olduğu bölgelerdeki hazırlıklar ve alınacak önlemler büyük önem taşıyor.

Kapsamlı Müdahale ve Destek Faaliyetleri

Bakan Yerlikaya, depremin hemen ardından başlatılan yoğun müdahale çalışmalarını detaylandırdı. Toplam 39 bin 561 binanın yıkıldığını belirten Yerlikaya, bu binaların tamamında arama-kurtarma faaliyetlerinin yürütüldüğünü söyledi. Müdahale kapsamında uluslararası ekiplerin de dahil olduğu 650 binin üzerinde personelin görev aldığını açıkladı. Bu devasa operasyonda 20 bin araç, 141 helikopter ve 182 uçak kullanıldı. AFAD, JAK, JÖAK, PAK, polis, jandarma, sahil güvenlik, Milli Savunma Bakanlığı, UMKE, itfaiye, madenciler, ormancılar, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, belediyeler ve 93 ülkeden gelen ekiplerin gösterdiği olağanüstü çaba takdire şayan bulundu.

Barınma ihtiyacının karşılanması amacıyla 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kurularak 2,5 milyon afetzedeye geçici barınma imkanı sağlandı. Depremden etkilenen 3 milyon 549 bin vatandaşın güvenli bölgelere tahliyesi gerçekleştirildi. Ulaşım hatlarının yeniden işler hale getirilmesi için köprüler kuruldu ve yollar açıldı. Ayrıca, 428 AFAD Konteyner Kent'te 707 bin afetzede misafir edildi. Bu süreçte, kira destekleriyle dünyada eşi az görülen bir kaynak tahsis edildi ve 351 bin 516 haneye 43,5 milyar lirayı aşan kira yardımı yapıldı.

Mali ve Yapısal Destekler

Afetzedelere yönelik kapsamlı nakdi destek programları hayata geçirildi. 1 milyon 995 bin 978 haneye 10 bin lira, 568 bin 624 haneye ise 15 bin lira taşınma yardımı sağlandı. Yakınlarını kaybeden vatandaşlara 100'er bin lira ödeme yapıldı. Tahliye sürecini kolaylaştırmak için 57 milyon lirayı aşkın tahliye destek ödemesi de afetzedelere ulaştırıldı. AFAD bağış hesaplarında toplanan toplam 146 milyar 928 milyon liranın 137 milyar 593 milyon lirası depremzedelerin ihtiyaçları doğrultusunda harcandı. Bu rakamlar, devletin ve milletin zor zamanlarda gösterdiği birlikteliğin somut bir göstergesi oldu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan hasar tespit çalışmalarında 2 milyonun üzerinde binada inceleme yapıldı. Acil yıkılacak ve ağır hasarlı binaların enkazlarının kaldırılması büyük ölçüde tamamlandı. Bakan Yerlikaya, uluslararası ilişkilerdeki güncel gelişmelerin yanı sıra, yerel düzeyde de dayanıklılığın artırılmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtti. Bu bağlamda, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin güncellenmesi ve deprem dirençli şehirler için teknik ve mevzuat adımlarının güçlendirilmesi hedefleniyor.

Geleceğe Yönelik Adımlar ve Dayanıklılık

Bakan Yerlikaya, iyileştirme operasyonlarının en kritik aşamalarından biri olan deprem konutlarının inşasına değindi. 18 ilde başlatılan hak sahipliği süreci tamamlanarak, 410 bin 118 hak sahibi belirlendi. Bugüne kadar düzenlenen 10 kura töreninde 455 bin 357 bağımsız bölüm hak sahiplerine teslim edildi. Adıyaman'da da 40 bin 511 konut ve 2 bin 855 iş yerinin kurası çekilerek hak sahipleri belirlendi. Bu süreç, 'asrın felaketi'ni 'asrın inşası'na dönüştürme iradesinin bir yansıması olarak görüldü.

Türkiye'nin, 1204 deprem gözlem istasyonu ile Avrupa'nın en büyük deprem gözlem ağına sahip olması, bilimsel çalışmaların önemini vurguluyor. AFAD Gönüllülük Sistemi'ne olan ilgi artarak devam ediyor; gönüllü sayısı 1 milyon 632 bine ulaştı. Bu durum, toplumun afetlere karşı daha bilinçli ve hazırlıklı hale geldiğini gösteriyor. Bakanlık tarafından 11 ilde 134 yatırım tamamlandı ve 73 yatırımın devam ettiği belirtildi. Bu yatırımlar, afetlere karşı daha güçlü bir Türkiye inşa etme vizyonunun bir parçası olarak öne çıkıyor.

Bakan Yerlikaya, konuşmasını tamamlarken, Adıyaman'da, Hatay'da, Kahramanmaraş'ta ve diğer illerde yalnızca binaların değil, umudun da yeniden yeşerdiğini vurguladı. İçişleri Bakanlığı olarak, afetlere karşı daha güçlü bir Türkiye için gece gündüz çalışmaya devam edeceklerini belirtti. Attıkları her adımın, çocukların güvenli yarınları ve Türkiye Yüzyılı'nın kapısını araladığına dikkat çekti. 6 Şubat depremlerinde hayatını kaybeden tüm vatandaşlara rahmet diledi ve geride kalanlara sabır temennisinde bulundu.