Diyarbakır'da Milyonlarca Yıllık Doğa Harikası: 'Şeytan Masası'
Diyarbakır'ın Kocaköy ilçesi yakınlarında keşfedilen, 6 milyon yıllık olduğu tahmin edilen ve buzul çağından kalma izler taşıyan eşsiz bir jeolojik oluşum, görenleri hayrete düşürüyor. İlçe merkezine yaklaşık 4 kilometre mesafede yer alan bu "mantar kaya" veya "kalkan kaya" olarak bilinen yapı, ince bir sütun üzerinde duran geniş kaya kütlesiyle dikkat çekiyor. Doğanın milyonlarca yıllık eseri, zamanın ve erozyonun gücünü gözler önüne seriyor.
Jeolojik Oluşumun Kökeni ve Yaşı
Antropolog Naci Akdemir, bu ilginç oluşumun bulunduğu arazinin, sediment tortulu kaya kütlelerinden meydana geldiğini belirtti. Akdemir, bölgenin jeolojik geçmişine ışık tutarak, Afrika-Arabistan plakasının Avrasya'yı kuzeye doğru itmesiyle şekillendiğini açıkladı. Bu hareketlilik sonucunda arazinin hem yükseldiğini hem de kuzeye doğru ilerlediğini vurguladı. Bilim insanlarının verilerine göre, bu ilerleme hızı yılda yaklaşık 10-15 milimetre civarında olup, insan tırnağının büyüme hızına benzetiliyor.
'Şeytan Masası' ve 'Mantar Kaya' İsimleri
Coğrafyacılar tarafından "şeytan masası" veya "mantar kaya" olarak adlandırılan bu yapıların, bölgedeki tipik ve en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Akdemir, bu jeolojik oluşumun kökeninin yaklaşık 250-300 milyon yıl öncesine dayanan bir sürecin sonucu olduğunu ifade etti. Bu sürecin hala devam ettiğini ve arazinin yükselmeye devam ettiğini belirtti.
Buzul Çağı Etkisi ve Erozyon Süreci
Akdemir, "mantar kaya" oluşumlarının genellikle su ve rüzgarın aşındırmasıyla meydana geldiğini açıklarken, kendi kanaatine göre bu özel yapının buzul çağından kalma bir aşındırmanın da ürünü olduğunu düşündüğünü dile getirdi. Bulunduğu zeminde belirgin bir su akış izi veya dere yatağı bulunmadığını belirten Akdemir, bu nedenle oluşumun buzul aşındırmasıyla meydana geldiği sonucuna ulaştığını söyledi. Bu yapının, savaş aleti olan kalkana benzemesi nedeniyle "kalkan kaya" olarak da adlandırıldığı ve Kocaköy'ün önemli simgelerinden biri haline geldiği belirtildi. Bu oluşumun yaklaşık 5-6 milyon yıl önce bu halini aldığı tahmin ediliyor. Bu dönemde, şimdiki Afrika-Arabistan ile Avrasya arasında, Atlas Okyanusu ile Hint Okyanusu'nu birbirine bağlayan bir Tetis Denizi'nin var olduğu ve Akdeniz'in bu denizin bir kalıntısı olduğu bilgisi de paylaşıldı.
Bu tür jeolojik harikalar, gezegenimizin tarihini ve değişimini anlamak için eşsiz fırsatlar sunuyor. Diyarbakır'daki bu oluşum, milyonlarca yıllık bir sürecin sessiz tanığı olarak doğanın gücünü ve sanatını sergiliyor. Bu tür doğal anıtların korunması ve tanıtılması, hem bilimsel araştırmalar hem de turizm açısından büyük önem taşıyor.
