Kocaeli'deki Kozmetik Fabrikası Yangını: İhmaller Zinciri Raporla Ortaya Kondu

Kocaeli'nin Dilovası ilçesinde 8 Kasım'da meydana gelen ve 7 kişinin hayatını kaybettiği kozmetik fabrikası yangınına ilişkin soruşturmada önemli bir gelişme yaşandı. Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı'nın görevlendirdiği bilirkişi heyeti, yangının çıkış nedenini, ihmalleri ve kusurlu tarafları detaylandıran kapsamlı bir rapor hazırladı. Raporda, statik elektrik boşalması ve ekipman yetersizliklerinin yangının tetikleyicisi olduğu belirtilirken, birçok kurum ve kişinin kusurlu olduğu vurgulandı.

Yangının Ardındaki Teknik Nedenler ve İlk Müdahaledeki Eksiklikler

Yangının, etil alkolün kazana aktarımı sırasında oluşan statik elektrik boşalması ile karıştırıcı motoru veya bağlantı ekipmanlarındaki elektriksel sorunların birleşimiyle başladığı tespit edildi. Raporda, yanmazlık standartlarına uygun (ex-proof) ekipmanların bulunmaması, yeterli basınç tahliye ve havalandırma sistemlerinin olmaması, etkisiz topraklama ve yoğun buhar birikimi gibi faktörlerin yangını kısa sürede 1.200-1.400 dereceye ulaşan ve patlama niteliği taşıyan bir felakete dönüştürdüğü ifade edildi. Bu durumun, yangının sadece 3-4 dakika içinde üretim alanının büyük bir bölümünü sarmasına yol açtığı belirtildi.

Mevzuata Aykırılıklar ve Yapısal Sorunlar

Hazırlanan ön raporun ardından bilirkişi heyeti, yönetmelik ve mevzuatlara yönelik ciddi eksiklikleri de raporuna ekledi. Bu teknik ve yasal zorunlulukların ihlal edilmiş olmasının, iş yerinin hem ulusal hem de uluslararası güvenlik standartlarına aykırı şekilde işletildiğini gösterdiği belirtildi. Yapının iskan ruhsatı alınmadan kullanıma başlanması, yangın güvenlik projesinin olmaması, elektrik tesisatının standartlara uymaması ve iş sağlığı-güvenliği hizmetlerinin hiç yürütülmemesi gibi unsurların bir araya gelmesiyle, yangın ve patlamanın mevzuata aykırı işletme koşullarının doğal bir sonucu olduğu sonucuna varıldı. Bu durum, olayın öngörülebilir ve önlenebilir nitelikte bir endüstriyel kaza olduğunu ortaya koyuyor.

Soruşturma Kapsamında Tutuklamalar ve Açığa Alınmalar

Olayın ardından başlatılan soruşturma kapsamında, şirket sahibi Kurtuluş Oransal, şirket yetkilileri İsmail Oransal, Altay Ali Oransal, Aleyna Oransal ve Gökberk Güngör 'Olası kastla öldürme' suçlamasıyla tutuklandı. Ali Osman Akat ve Onay Yürüklü ise 'Suçluyu kayırma' suçundan cezaevine gönderildi. Diğer bazı şüpheliler ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Talihsiz bir gelişme olarak, tutuklu bulunan fabrika sahibi Kurtuluş Oransal, cezaevinde geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.

Bu olayın ardından yapılan incelemeler sonucunda, birçok kamu görevlisi de açığa alındı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Çalışma ve İş Kurumu (İŞKUR) il müdürlüklerinden çeşitli düzeylerde yöneticiler ile Dilovası Belediyesi'nden belediye başkan yardımcısı, zabıta müdürü ve zabıta memurları görevlerinden uzaklaştırıldı. Bu durum, olayın sadece şirket içi değil, aynı zamanda denetleyici kurumların da sorumluluğunu gündeme getirdi.

Kurumsal Kusurlar ve İdari İhmaller

Bilirkişi raporunda, SGK, ilçe sağlık müdürlüğü ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın olay tarihindeki denetim ve gözetim faaliyetlerinin yetersizliğine dikkat çekildi. Bu kurumların, kayıt dışı istihdamı tespit etme veya işyeri hekimi atamaları üzerindeki sınırlı yetkileri nedeniyle doğrudan bir kusurlarının olmadığı belirtilse de, genel denetim mekanizmalarındaki zayıflıklar dolaylı olarak sorumlu tutuldu. Öte yandan, Dilovası Belediyesi'nin ruhsatsız yapılaşmaya karşı aldığı para cezası ve yıkım kararlarına rağmen, bu kararların ekonomik nedenler, pandemi ve operasyonel zorluklar gibi gerekçelerle zamanında uygulanamadığı görüldü. Bu durum, belediye zabıta birimlerinin denetim ve takip süreçlerindeki etkinliğin sağlanamadığını gösteren, idari nitelikte tali kusurlara yol açtı.

Yapı Sahibi ve Kiralayanların Sorumluluğu

Raporda, taşınmazın eski maliki Güven Demirbaş'ın, ruhsatsız ve kaçak yapılaşmaya izin vermesi nedeniyle tali ağır kusurlu olduğu belirtildi. Demirbaş'ın daha önce imar kirliliği suçundan hapis cezası aldığı ve bu yapının yıllardır ruhsatsız olarak kullanıldığı bilgisi de rapora eklendi. Yeni malik Özzade Yapı İnşaat Ltd. Şti. ise tali-orta kusurlu bulundu. Kiracı firma Ravive Kozmetik Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. ile fiili yöneticiler İsmail Oransal ve Ali Altay Oransal'ın ise asli nitelikte ağır kusurlu oldukları vurgulandı. Fiili işveren vekili Kurtuluş Oransal da asli derecede kusurlu görüldü.

OSGB ve Elektrik Dağıtım Şirketinin Rolü

Raporda, Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) Küresel OSGB'nin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini fiilen yürütmemesi nedeniyle idari nitelikte tali ağır kusurlu bulunduğu belirtildi. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi de tali kusurlu bulundu. Elektrik dağıtım şirketi SEDAŞ'ın ise iskanı olmayan yapıya geçici elektrik verilmesini yeterince takip etmemesi ve projeye aykırı enerji aktarımını zamanında tespit edememesi nedeniyle tali ve sınırlı düzeyde teknik kusurlu olduğu ifade edildi.

Bilirkişi heyeti, tüm bu kusurların birbirinden bağımsız olmadığını ve olayın meydana gelmesinde müteselsil sorumluluk doğuracak nitelikte olduğunu vurguladı. Bu kapsamlı rapor, gelecekte benzer faciaların yaşanmaması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi açısından büyük önem taşıyor. Bu tür olaylar, iş güvenliği ve denetim mekanizmalarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Benzer hassasiyetler, gelecekteki iş dünyası etkinliklerinde de göz önünde bulundurulmalıdır.