Milli Kütüphane Dijital Kaynakları 100 Milyona Ulaştı
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu, Türkiye'deki kütüphanecilik hizmetlerindeki önemli gelişmeleri ve geleceğe yönelik hedefleri paylaştı. Beyoğlu, özellikle dijital kaynakların erişilebilirliğinin artırılması ve yapay zeka destekli hizmetlerin geliştirilmesinin altını çizdi. Bu gelişmeler, Gündem başlığı altında yer alan birçok kültürel ve bilimsel ilerlemenin de bir parçası olarak görülüyor.
Kütüphanelerde Dijital Dönüşüm ve Yapay Zeka Entegrasyonu
Taner Beyoğlu, halk kütüphaneciliği, uluslararası yayıncılık ve yapay zeka uygulamalarının okuma kültürü üzerindeki etkilerine dair değerlendirmelerde bulundu. Türkiye genelinde 900'den fazla ilçede 1300'ün üzerinde halk kütüphanesi bulunduğunu belirten Beyoğlu, bu kütüphanelerin fiziki şartlarının iyileştirilmesine büyük önem verdiklerini vurguladı. Son 8 yılda kütüphanelerin kapalı alanlarını 325 bin metrekareden 2025 yılı sonuna kadar 800 bin metrekareye çıkarma hedefinin de bu iyileştirme çalışmalarının bir parçası olduğunu söyledi.
Kütüphane hizmetlerinde teknolojinin etkin kullanımına odaklanan Beyoğlu, dünyada ilk örneklerden biri olan yapay zeka tabanlı sanal kütüphane asistanı Kitabî'nin geliştirildiğini duyurdu. Kitabî, kullanıcıların okuma alışkanlıklarını analiz ederek kişiye özel önerilerde bulunacak. Ayrıca, ödünç verme, katalog tarama gibi temel işlemler için sesli iletişimle destek sağlayacak. Bu yenilikçi adım, kütüphanelerin dijital çağdaki rolünü yeniden tanımlıyor.
Kitap Varlıkları ve Kullanıcı Sayısındaki Artış
Beyoğlu, 2024'ü 38,7 milyon kullanıcı ve 6 milyon üye ile tamamladıklarını belirtti. 2025'in ilk altı ayında üye sayısının 7,6 milyona ulaştığını ve yıl sonunda 8 milyon hedefine ulaşılmasının beklendiğini aktardı. Kitap ve diğer bilgi kaynaklarının sayısında da önemli bir artış kaydedildiğini söyleyen Beyoğlu, bu varlıkların 25,6 milyona ulaştığını ve dağıtılmak üzere 1 milyona yakın kitabın daha hazırda beklediğini ekledi. Bu rakamlar, Türkiye'de okuma kültürünün yaygınlaşması adına olumlu bir tablo çiziyor.
Gelecek yıl için belirlenen hedefler arasında kapalı kullanım alanlarını 1 milyon metrekareye çıkarmak ve toplam oturma kapasitesini 200 bine ulaştırmak yer alıyor. Ancak Beyoğlu, sadece fiziksel imkanları iyileştirmekle yetinilmeyeceğini, sunulan bilgi ve kütüphane hizmetlerinin de geliştirileceğini belirtti. Bu kapsamda, kütüphaneleri birer üçüncü mekan olarak konumlandırarak vatandaşların evleri ve iş yerleri dışında en çok vakit geçirebilecekleri yerler haline getirme vizyonu öne çıkıyor.
Türk Edebiyatının Uluslararası Arenadaki Yükselişi
Taner Beyoğlu, uluslararası alanda Türk edebiyatının görünürlüğünü artırmaya yönelik çalışmaları da detaylandırdı. Edebiyat Çeviri Destek Programı (TEDA) sayesinde 4.599 eserin Türkçeden 64 farklı dile çevrilerek 99 ülkede yayımlandığını açıkladı. Bu program, Türk yazarların eserlerinin dünya çapında daha fazla okuyucuya ulaşmasını sağlıyor. Beyoğlu, bu başarıda yayıncılar, telif ajansları ve bakanlığın sıkı iş birliğinin büyük rol oynadığını vurguladı.
Sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla yeni bir program başlatıldığını da duyuran Beyoğlu, Eser ve Yazar Tanıtım Destek Programı ile edebi çevirilerde devamlılığın hedeflendiğini belirtti. Bu program, bir yazarın eserinin çevrildikten sonra ikinci ve üçüncü baskılarının yapılmasına veya yazarın diğer eserlerinin de çevrilmesine olanak tanıyacak. Bu sayede Türk edebiyatının uluslararası platformda kalıcı bir yer edinmesi amaçlanıyor.
Dijitalleşme ve Yeni Uygulamalar
Değişen okur alışkanlıklarına uyum sağlamak amacıyla dijitalleşme çalışmalarına hız verildiğini belirten Beyoğlu, yeni yıl itibarıyla kullanıma açılması planlanan "E-dergim" uygulamasını müjdeledi. Bu uygulama ile fikir ve edebiyat dergilerinin yayın hayatına devam etmesi ve okuyuculara ulaşması desteklenecek. Kültürel yayıncılığın sürdürülebilirliği açısından bu adım büyük önem taşıyor.
Beyoğlu, kütüphanecilik hizmetlerinin hayatın her alanına yayılması gerektiğini vurguladı. Alışveriş merkezleri, tren garları, havalimanları, hastaneler ve cezaevleri gibi farklı mekanlarda okuma imkanları oluşturulmaya çalışıldığını belirtti. Halihazırda 12 AVM kütüphanesinin bulunduğunu ve ihtisas kütüphanelerinin sayısını artırma hedeflendiğini sözlerine ekledi. Dezavantajlı gruplara yönelik hizmetlere de özel önem verildiğini, bu kapsamda hastane ve cezaevi kütüphanelerinin önemli bir rol üstlendiğini ifade etti.
Milli Kütüphane Ulusal Bir Araştırma Merkezi Oluyor
Kütüphane hizmetlerinde teknolojinin rolünü artırarak Milli Kütüphaneyi ulusal bir araştırma merkezi haline getirme yolunda önemli adımlar atıldığını belirten Beyoğlu, akademisyenler ve araştırmacılar için sunulan elektronik bilgi kaynaklarının çeşitlendirildiğini açıkladı. Şu anda Milli Kütüphane'de ulusal ve uluslararası akademik veri tabanlarından erişilebilen belge ve kaynak sayısının 100 milyona ulaştığını duyurdu. Bu sayının gelecek yıl daha da artırılması ve dijital veri tabanlarının çeşitlendirilmesi öncelikli hedefler arasında yer alıyor.
Kataloglamanın önemine de değinen Beyoğlu, Türkiye'deki tüm kütüphanelerin kullanabileceği standart bir bibliyografik veri seti oluşturulmasının işleri kolaylaştıracağını belirtti. Rami Kütüphanesi, Milli Kütüphane ve Beyazıt Devlet Kütüphanesi arasındaki entegrasyon sayesinde son iki yılda bu alanda büyük ilerleme kaydedildiğini söyledi. 2023'te 68 bin kataloglama yapılırken, bu yılın aralık ayı itibarıyla bu rakamın 175 bine ulaştığını açıkladı. Ayrıca, geçen yıl sonu itibarıyla 119 bin elektronik ve basılı kitabın derlenmesiyle Cumhuriyet tarihi rekorlarından birine imza atıldığını ekledi.
Okurların bilgiyi sadece tüketen değil, aynı zamanda üreten bireyler olmaları için çalıştıklarını vurgulayan Beyoğlu, kütüphanelerde robotik kodlama, bilim atölyeleri ve geleneksel el sanatları gibi çeşitli eğitim imkanları sunulduğunu belirtti. Bilişim sınıfları ve ücretsiz internet erişimi gibi olanaklarla kütüphanelerin daha cazip hale getirildiğini söyledi. Bu çabalarla kütüphanelerin, ev ve iş yerlerinden sonra en çok vakit geçirilen üçüncü mekan olması hedefleniyor.
