Netanyahu ve Trump Arasındaki Gerilim: Orta Doğu'nun Geleceği Belirsizliğini Koruyor
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki ilişkilerde gözle görülür bir gerilim yaşanıyor. Son dönemde Gazze ve Suriye gibi kritik konularda ABD ile İsrail arasında derin görüş ayrılıkları ortaya çıkarken, uzmanlar bu durumun Orta Doğu'daki dengeleri önemli ölçüde etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Batı Şeria konusundaki gelişmeler, iki lider arasındaki stratejik farklılıkların en belirgin noktası olarak öne çıkıyor. Bu karmaşık tablo, önümüzdeki dönemde bölgenin siyasi haritasının yeniden şekillenip şekillenmeyeceği sorusunu akıllara getiriyor.
ABD ve İsrail Arasındaki Ayrışmanın Kökenleri
Dumlupınar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı Prof. Hüsamettin İnaç'a göre, Trump yönetiminin göreve gelmesinden bu yana Netanyahu ile yapılan yedi görüşme bile, iki tarafın bazı konularda anlaşmazlık yaşadığının bir göstergesi. ABD, Gazze konusunda tek söz sahibi olduğunu ve bölgenin geleceğine dair kararlarda İsrail'in rolünün sınırlı olması gerektiğini savunuyor. Bu durum, Gundem başlığı altında yer alan pek çok güncel gelişmeyle de paralellik gösteriyor. İsrail ise kendi çıkarları doğrultusunda bölgeyi yeniden şekillendirme çabasında. Ancak bu çabaların, uluslararası arenada İsrail'e karşı artan bir tepkiyle karşılaştığı gözlemleniyor.
İsrail'in Stratejik Hesapları ve ABD'nin "Önce Amerika" Politikası
Prof. İnaç, İsrail'in Orta Doğu'yu kendi çıkarları doğrultusunda yeniden yapılandırmaya çalıştığını belirtiyor. İsrail'in, bu stratejisini gerçekleştirmek için ABD'yi bir araç olarak kullanma eğiliminde olduğunu ifade eden İnaç, "America First" politikası güden Trump yönetiminin ise İsrail'in Amerikan siyasetini kendi lehine manipüle etme girişimlerini engellemeye çalıştığını vurguluyor. Uzman, Netanyahu'nun Siyonist lobiye olan aşırı güveninin ve Amerikan siyasetinin tamamen arkasında olduğuna dair inancının yanıltıcı olabileceğini düşünüyor. Trump'ın, İsrail ve Netanyahu'dan bir ölçüde "kurtulmak istediği" ve bu süreçte Gazze ile Batı Şeria'yı önemli bir gerekçe olarak kullanabileceği öngörülüyor.
"Bu Ne Perhiz Bu Ne Lahana Turşusu" Yaklaşımı
Emekli Büyükelçi Uluç Özülker, Netanyahu'nun ABD ziyaretlerinde Trump'tan beklediği desteği alamadığını, hatta bazı durumlarda "azarlanan" taraf olduğunu aktarıyor. Özülker, Trump'ın 19 Şubat'taki toplantıya hazırlandığını ancak bu hazırlığın ne kadar başarılı olacağının zamanla görüleceğini belirtiyor. İki önemli pürüzün varlığına dikkat çeken Özülker, "Silahları topyekûn bırakma ve barış" hedefine henüz Trump'ın istediği şekilde ulaşılamadığını vurguluyor. Özellikle Kudüs ve Batı Şeria konusunda İsrail'in attığı adımların, Trump'ın Gazze'deki çabalarıyla çeliştiğini belirten Özülker, bu durumu "Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu" sözleriyle özetliyor. İsrail'in, ABD desteğiyle ayakta duran bir güç olarak mevcut çizgisini terk etmek yerine, daha da ileri götürmek istediği görülüyor. Özülker, Trump'ın Netanyahu üzerindeki baskıyı artırma kabiliyetinin ise belirsizliğini koruduğunu ekliyor.
Bölgesel Gerilim ve Türkiye'nin Rolü
Bu karmaşık jeopolitik denklem içerisinde Türkiye'nin attığı adımlar da uluslararası dikkat çekiyor. Özellikle İsrail basını, Türkiye'nin Somaliland hamlesinin bölgesel gerilimi tırmandırabileceği yorumlarını yapıyor. Bu durum, bölgedeki mevcut hassasiyetlerin ne kadar yüksek olduğunu ve her türlü gelişmenin domino etkisi yaratabileceğini gösteriyor.
