Nobel Barış Ödüllü Nergis Muhammedi'ye İran'da Ağır Hapis Cezası

İnsan hakları aktivisti ve 2023 Nobel Barış Ödülü sahibi Nergis Muhammedi, İran'da protestoculara uygulanan şiddeti kınayan bir bildiriyi desteklediği gerekçesiyle aldığı yeni hapis cezasıyla gündeme geldi. Tahran'da tutuklanan Muhammedi'nin durumu, insan hakları savunucuları tarafından yakından takip ediliyor. Kendisini destekleyen Nergis Vakfı, yargılama sürecini "sahtekârlık" olarak nitelendirerek Muhammedi'nin açlık grevine başladığını duyurdu.

Muhammedi'nin Tutuklanma Süreci ve Suçlamalar

Nergis Muhammedi, daha önce 2025 sonunda ofisinde ölü bulunan avukat Khosrow Alikordi anısına düzenlenen bir törende yaptığı "kışkırtıcı açıklamalar" nedeniyle gözaltına alınmıştı. Bu olayın ardından Meşhed kentindeki bir mahkeme, onu "toplanma ve iş birliği" suçlarından altı yıl, "propaganda faaliyetleri" suçlarından ise bir buçuk yıl olmak üzere toplamda yedi buçuk yıl daha hapis cezasına çarptırdı. Muhammedi, İranlı yetkilileri eleştiren ve dini lider Ayetullah Ali Hamaney'i protestocuların öldürülmesinden sorumlu tutan bir dilekçeyi imzalayanlar arasında yer alıyordu.

Mevcut ve Toplam Hapis Cezası Süresi

Bu son ceza ile birlikte Nergis Muhammedi'nin hapiste geçireceği toplam süre önemli ölçüde arttı. Nergis Vakfı'na göre, Muhammedi'nin hayatının 10 yıldan fazlasını zaten hapiste geçirmiş durumda. Mevcut cezalarla birlikte, toplamda 44 yıl hapis yatması bekleniyor. Daha önce, 2021'den bu yana "devlete karşı propaganda faaliyeti" ve "devlet güvenliğine karşı iş birliği" suçlarından 13 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Muhammedi, bu suçlamaların hiçbirini kabul etmiyor.

Yargılamaya Yönelik Eleştiriler ve Muhammedi'nin Tutumu

Muhammedi'nin eşi, gazeteci Taghi Rahmani, mahkemede eşinin hiçbir savunma yapmamasını, yargılamanın "meşruiyetten yoksun" ve "önceden belirlenmiş bir sonu olan basit bir gösteri" olduğuna dair inancıyla açıkladı. Rahmani, verilen cezayı "zalimce ve adaletsiz" olarak tanımlayarak insan hakları örgütlerini karara karşı çıkmaya çağırdı. Muhammedi'nin kendisi ise daha önce yaptığı açıklamalarda, hapishanenin muhalefetin ve mücadelenin merkezi olduğunu ve hayatın güzelliğini temsil ettiğini belirtmişti. Hapisteki deneyimlerini ve maruz kaldığı işkenceleri anlattığı "Beyaz İşkence: İranlı Kadın Mahkumlarla Röportajlar" adlı kitabıyla da dikkat çekmişti.

Nobel Ödülü ve Muhammedi'nin Önemi

Nergis Muhammedi, 2023 yılında kadın hakları ve insan özgürlükleri alanındaki mücadelesi nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü. 53 yaşındaki aktivist, siyasi tutukluları savunma ve İnsan Hakları Savunucuları Merkezi'nin başkan yardımcılığı görevleriyle tanınıyor. Şirin Ebadi'den sonra Nobel Barış Ödülü'nü kazanan ikinci İranlı kadın olarak tarihe geçti. Muhammedi'nin durumu, içerik üreticilerinin karşılaştığı hukuki zorluklar gibi farklı alanlarda da görülebilen, ifade özgürlüğüne yönelik baskıların uluslararası bir boyut kazandığının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.