Türkiye'de Palamut Avı: 2024 Bolluğu Ardından 2025'te Büyük Düşüş

Türkiye'nin denizlerindeki önemli balık türlerinden biri olan palamut, 2024 yılında beklenenin üzerinde bir bollukla balıkçıların ve tüketicilerin yüzünü güldürdü. Ancak bu coşku kısa sürdü; 2025 yılına gelindiğinde palamut av miktarlarında dramatik bir düşüş yaşandı. Karadeniz başta olmak üzere Marmara ve Ege Denizi'nde de etkili olan bu durum, sektörde endişe yaratıyor.

2024: Palamut Yılı Olarak Kayıtlara Geçti

Özellikle Karadeniz bölgesinde 2024 yılı, palamut balıkçılığı açısından en verimli sezonlardan biri olarak kayıtlara geçti. Yoğun avcılık sayesinde balık stoklarında belirgin bir artış gözlemlendi. Bu bolluk, İstanbul'daki Gürpınar Su Ürünleri Hali'ne yansıdı ve yıl boyunca toplamda 15 bin 325 ton palamut getirildi. Bu durum, hem balıkçıların gelirini artırdı hem de halkın sofrasına daha uygun fiyatlı balık ulaşmasını sağladı. Palamut, karada ve denizde stratejik bir ürün olarak önemini bir kez daha kanıtladı.

2025: Beklenmedik Düşüş ve Endişe Veren Tablo

2024'teki bolluğun aksine, 2025 yılı palamut avcılığı açısından oldukça sönük geçti. Gürpınar Su Ürünleri Hali'ne yılın tamamında yalnızca 947 ton palamut getirilebildi. Bu keskin düşüş, balıkçıların sezon beklentilerini aşağı çekerken, palamut arzında da ciddi bir daralma yaşanmasına neden oldu. Bu durum, balık fiyatlarının artması ve tüketicilerin erişiminin zorlaşması gibi olumsuz sonuçları da beraberinde getirdi. Bu beklenmedik düşüş, Gündem başlıklarında da yer buldu.

Bilimsel Açıklamalar: Ekosistem Değişiklikleri ve Balıkçılık Baskısı

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Firdes Saadet Karakulak, bu dalgalanmaların temel nedenlerini açıkladı. Prof. Dr. Karakulak, Karadeniz ekosisteminde yaşanan değişimlerin balık stoklarını olumsuz etkilediğini vurguladı. Bunların başında aşırı balıkçılık baskısı geliyor. Göç sırasında yoğun avlanma, balıkların üreme ve stok yenileme potansiyelini zedeliyor. Ayrıca, deniz kirliliği, istilacı türlerin yayılması, iklim değişikliğine bağlı su sıcaklığı artışları ve mevsimsel hava koşullarındaki aşırılıklar da balık stoklarını etkileyen diğer önemli faktörler arasında yer alıyor.

Tarihi Bağlantılar ve Sürdürülebilirlik İhtiyacı

Palamutun Türkiye için önemi tarihi köklere dayanıyor. Bizans döneminde dahi İstanbul'un önemli geçim kaynaklarından biri olan balıkçılıkta palamutun rolü büyüktü. Haliç'in "Altın Boynuz" olarak anılmasının bile palamut bolluğu ile ilişkilendirildiği biliniyor. Ancak Prof. Dr. Karakulak, günümüzde yaşanan düşüşlerin sürdürülebilir balıkçılık yönetimi için yeni kurallara ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Geçmişte 70 bin tonlara varan palamut avcılığı, günümüzde bazı yıllarda 2 bin ton seviyelerine kadar düşmüş durumda. Bu durum, balık türlerinin popülasyonlarını korumak adına acil önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.

Jeopolitik Etkenler ve Ekosistem Üzerindeki Yansımaları

Prof. Dr. Karakulak, Karadeniz'deki balık stokları üzerindeki bir diğer önemli etkenin de Rusya-Ukrayna Savaşı olduğunu belirtti. Ukrayna'daki Kakhovka Barajı'nın yıkılması sonucu Karadeniz'e dökülen suların ekosistem üzerinde olumsuz etkiler yarattığı ve birçok balık türünü etkilediği ifade edildi. Bu tür jeopolitik gelişmelerin, zaten hassas olan deniz ekosistemlerini daha da zorladığı gözlemleniyor.

Geleceğe Yönelik Beklentiler ve Öneriler

Palamut avcılığındaki bu dalgalanmaların her 4-5 yılda bir tekrarlandığına dikkat çeken Prof. Dr. Karakulak, balıkların kendini yenileme ve stoklarını artırma çabasına rağmen, aşırı avcılığın bu süreci baltaladığını dile getirdi. Üreme döneminde yaşanan ani su sıcaklığı değişimleri ve aşırı yağışların da üremeyi olumsuz etkilediği belirtiliyor. Bu yıl çingene palamudunun görülmemesi, üremenin başarısız olduğuna dair bir işaret olarak yorumlandı. Sürdürülebilir balıkçılık için hem avcılık yöntemlerinin gözden geçirilmesi hem de ekosistemi koruyucu tedbirlerin artırılması büyük önem taşıyor. Bu durum, genel Gündem başlıkları arasında yer alırken, olası Ekonomi etkileri de tartışılıyor.