Yapay Zeka ile Naylon Fatura Avı: KAŞİF Sistemi Kayıt Dışılığa Darbe Vuruyor

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında önemli bir teknolojik atılım gerçekleştirdi. Gerçek bir mal veya hizmet alışverişi olmaksızın düzenlenen sahte faturaların tespiti için yapay zeka destekli yeni bir analiz sistemi devreye alındı. KAŞİF adı verilen bu akıllı sistem, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü'nün ortak çalışmasıyla geliştirildi.

KAŞİF: Geleneksel Yöntemlerin Ötesinde Bir Analiz Gücü

Daha önce kural tabanlı çalışan SARP ve RİTAP gibi programlarla yürütülen sahte belge mücadelesi, KAŞİF ile yeni bir boyuta taşındı. Yapay zeka ve makine öğrenmesi teknolojilerini kullanan KAŞİF, herhangi bir ön tanım veya kurala bağlı kalmadan, devasa veri setlerini günlük olarak analiz edebiliyor. Bu sayede mükelleflerin davranışlarındaki değişimler anında fark edilerek, riskli durumlar ve kişiler hızla belirleniyor.

Milyonlarca Mükellef Günlük Olarak İnceleniyor

Büyük veri platformları üzerinde çalışan KAŞİF, günde yaklaşık 4 milyon mükellefi detaylı bir şekilde inceliyor. Sistem, mükellefiyet bilgilerinden faturalara, ithalat-ihracat verilerinden beyannamelere, işletme kapasitesinden demirbaş kayıtlarına kadar onlarca farklı veri kalemini analiz ediyor. Bu kapsamlı analizler sayesinde, sahte belge düzenleme veya haksız vergi iadesi talep etme potansiyeli taşıyan mükellefler, risk seviyelerine göre sınıflandırılarak raporlanıyor.

Sahte Şirketler Kurulur Kurulmaz Tespit Ediliyor

KAŞİF'in devreye alınmasıyla birlikte, sahte belge düzenlemek amacıyla kurulan şirketler ilk günden itibaren dikkat çekmeye başladı. Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ancak hiçbir alımı bulunmayan bir mükellefin, kuruluşundan hemen sonra 3 farklı fatura düzenlediği tespit edildi. Bir diğer vakada ise, şirket kuruluşundan yalnızca 5 gün sonra, farklı mükelleflere toplamda 50 milyon liralık 5 adet sahte fatura düzenleyen bir yapı ortaya çıkarıldı.

Ayrıca, bir çalışanın adına farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6'sının sahte fatura düzenleme amacıyla kurulduğu belirlendi. Bu şirketler aracılığıyla düzenlenen faturaların toplam değeri 246 milyon liraya ulaştı. Son 3 ayda kurulan ve toplam 276 milyar liralık fatura kesen 2.550 mükellefin de benzer şekilde, gerçek bir ticari faaliyetleri olmaksızın sahte belge düzenledikleri tespit edildi. Bu durum, kayıt dışı Gundem mücadelesinde ne kadar önemli bir adım atıldığını gösteriyor.

Riskli Mükellefler Mercek Altında

Yapay zeka tarafından riskli olarak belirlenen mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kuruluna sevk ediliyor. Bunun yanı sıra, bu mükellefler bağlı oldukları vergi dairelerine de bildiriliyor. Vergi dairelerindeki özel komisyonlar, söz konusu mükelleflerin kayıtlarını kapatma gibi yaptırımlar uygulayarak, sahte belge düzenleme faaliyetlerini engelliyor.

Bakan Şimşek: Kayıt Dışılıkla Mücadelede Yeni Bir Dönem

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi daha etkin hale getirdiğini belirtti. Şimşek, "Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum." şeklinde konuştu.

Bakan Şimşek, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın risk analiz altyapısını sürekli güncellediğini vurgulayarak, "Bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin şekilde sondakikahaberler mücadele etmeye hem de rekabet eşitsizliği yaratan uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz." ifadelerini kullandı. Bu gelişmeler, son dakika haberler alanında da önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.