2024 Yılında Kişi Başı GSYH'de İstanbul Zirvede
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2024 yılı il bazında gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verilerine göre, İstanbul, kişi başına düşen milli gelirde açık ara liderliğini sürdürdü. Türkiye'nin ekonomik kalbi, toplam GSYH'nin önemli bir bölümünü oluşturarak bu alandaki hakimiyetini pekiştirdi. Bu veriler, ülkenin ekonomik yapısının anlaşılması açısından kritik önem taşıyor.
İstanbul'un Ekonomik Hakimiyeti
TÜİK'in paylaştığı rakamlara göre, 2024 yılında İstanbul, 13 trilyon 10 milyar 693 milyon liralık toplam GSYH ile zirvedeki yerini korudu. Bu rakam, Türkiye'nin toplam GSYH'sinin yüzde 29,2'sine denk geliyor. İstanbul'u 4 trilyon 672 milyar 844 milyon lira ve yüzde 10,5 payla Ankara, 2 trilyon 562 milyar 758 milyon lira ve yüzde 5,7 payla İzmir takip etti. Bu üç büyükşehir, toplam milli gelirin yarısından fazlasını tek başına üreterek ülkenin ekonomik lokomotifleri olma özelliğini sürdürdü.
Ekonomik büyüklük açısından en düşük paya sahip iller ise Gümüşhane, Ardahan ve Bayburt oldu. Bu illerin toplam GSYH içindeki payları oldukça düşük seviyelerde kaldı. Veriler, iller arasındaki ekonomik potansiyel farklarını net bir şekilde ortaya koyarken, bölgesel kalkınma politikalarının önemini de bir kez daha gündeme getirdi.
Kişi Başı Gelirde İstanbul Yine Önde
TÜİK'in açıkladığı bir diğer önemli veri olan kişi başına GSYH'de de İstanbul zirvedeydi. 2024 yılında İstanbul'da kişi başına düşen gelir 802 bin 669 lira olarak hesaplandı. Bu rakamla İstanbul, diğer tüm illerin açık ara önünde yer aldı. İstanbul'u 788 bin 873 lirayla Kocaeli ve 788 bin 859 lirayla Ankara izledi. Bu sıralama, ekonomik refahın illere göre dağılımını gözler önüne seriyor.
Kişi başına GSYH hesaplamalarında en düşük gelir seviyesine sahip iller ise Van, Ağrı ve Şanlıurfa olarak belirlendi. Bu illerde kişi başına gelir sırasıyla 203 bin 49 lira, 194 bin 660 lira ve 188 bin 144 lira olarak kaydedildi. Bu durum, gelir eşitsizliklerinin giderilmesi yönünde atılması gereken adımların altını çiziyor.
Sektörel Dağılım ve Büyüme Dinamikleri
İstanbul, sadece toplam GSYH ve kişi başına gelirde değil, aynı zamanda birçok sektörde de liderliğini sürdürüyor. Bilgi ve iletişim faaliyetlerinde yüzde 64'lük paya sahip olan İstanbul, finans ve sigorta sektöründe yüzde 59,3, mesleki, idari ve destek hizmetlerinde yüzde 39, ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yüzde 39,8, inşaat sektöründe ise yüzde 27,8'lik paylarla öne çıktı. Bu veriler, İstanbul'un çok yönlü bir ekonomik merkez olduğunu gösteriyor.
Tarım sektöründe ise Konya yüzde 5,6'lık payla ilk sırada yer alırken, diğer hizmet faaliyetlerinde Ankara yüzde 44,9'luk payla liderliği elinde bulundurdu. Bu farklılaşma, Türkiye ekonomisinin sektörel çeşitliliğini ve bölgesel uzmanlaşmalarını yansıtıyor.
Yıllık GSYH Artışında Dikkat Çeken İller
TÜİK verileri, yıllık GSYH'nin zincirlenmiş hacim endeksiyle 2024'te bir önceki yıla göre yüzde 3,3 arttığını gösterdi. Bu artışın üzerinde bir büyüme kaydeden 46 il bulunuyor. En yüksek artış oranına sahip iller ise Adıyaman (yüzde 31,4), Bayburt (yüzde 17,1) ve Malatya (yüzde 17) oldu. Bu illerdeki hızlı büyüme, bölgesel kalkınma hamlelerinin potansiyelini ortaya koyuyor.
Öte yandan, bazı illerde ise GSYH'de azalışlar gözlemlendi. Bilecik (yüzde 2,4), Kırşehir (yüzde 5,7) ve Erzincan (yüzde 7,9) azalış gösteren iller arasında yer aldı. Yıllık GSYH büyümesine en yüksek pozitif katkıyı yüzde 0,62 ile İstanbul sağlarken, Ankara ve Hatay da önemli katkılarda bulundu. Erzincan, Kırşehir ve Adana ise büyümeye negatif yönlü katkı veren iller oldu.
Bu ekonomik veriler, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki potansiyelleri ve karşılaşılan zorlukları anlamak için önemli bir zemin hazırlıyor. Özellikle Türkiye'nin dış ticaretindeki değişimler gibi makroekonomik gelişmelerle birlikte değerlendirildiğinde, daha kapsamlı bir ekonomik tablo ortaya çıkacaktır.
