Aşı Oranlarındaki Düşüş Tehlikeli Bir Geri Dönüşü Tetikliyor: Kızamık Başta Olmak Üzere Salgın Hastalıklar Geri Geliyor

İngiltere'de yaşanan düşen aşılanma oranları, kızamık, çocuk felci, boğmaca ve difteri gibi uzun yıllardır kontrol altında tutulan ölümcül salgın hastalıkların yeniden yayılma riskini ciddi şekilde artırdı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Ocak 2026 itibarıyla İngiltere'nin kızamığı elimine etmiş ülke statüsünü geri çektiğini duyurarak, durumun ciddiyetini gözler önüne serdi. Bu gelişme, kamu sağlığı açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor ve küresel çapta önlemlerin gözden geçirilmesini gerektiriyor.

Kızamık Tehlikesi Kapıda: Vaka Sayılarında Dikkat Çeken Artış

Son verilere göre, İngiltere ve Galler'de 2025 yılında 3.268 kızamık vakası ve iki ölüm kaydedildi. Bu rakamlar, bir önceki yıla kıyasla 11.162'lik bir artışa işaret ediyor. Uzmanlar, salgın riskinin artmasındaki temel nedenin, kızamık aşısı için gereken %95'lik bağışıklama oranının altına düşülmesi olduğunu belirtiyor. İngiltere'de beş yaşına kadar iki doz kızamık aşısı yaptıran çocukların oranının %83,7'ye gerilemesi, bu endişeyi daha da pekiştiriyor. Bu oran, son on yılın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti.

Oxford Aşı Grubu Direktörü Prof. Sir Andrew Pollard, kızamığın ne kadar kolay yayıldığını vurgulayarak, "Aşılama oranları düşmeye devam ederse, gelecekte tekrarlayan salgın döngüleriyle karşılaşabiliriz" uyarısında bulundu. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA) verileri, tek bir kızamık hastasının ortalama 15 kişiye virüs bulaştırabildiğini gösteriyor. Vakaların beşte birinin hastaneye yatış gerektirmesi ve her 1000-2000 vakadan birinde beyin iltihabı gibi ciddi komplikasyonların gelişebilmesi, hastalığın potansiyel yıkıcılığını ortaya koyuyor.

Boğmaca ve Çocuk Felci de Geri Dönüyor

Kızamıktaki artışın yanı sıra, boğmaca ve çocuk felci gibi diğer aşıyla önlenebilir hastalıklar için de risklerin yükseldiği belirtiliyor. 2025 yılının ilk yarısında 502 laboratuvar doğrulamalı boğmaca vakası tespit edilirken, bir çocuk hayatını kaybetti. İngiltere'de beş yaşına kadar boğmaca aşılarını tamamlayan çocukların oranı %82,7'ye düştü. Hamile kadınlardaki aşılama oranı ise %72,6 seviyesinde.

Çocuk felci ise İngiltere'de en son 1984'te görülmüş ve Avrupa'da 2003'te yok edilmişti. Ancak 2022'den bu yana atık sularda poliovirüs izlerine rastlanması, virüsün yeniden yayılma potansiyelini gündeme getiriyor. Ülkede çocuk felci aşısının iki dozunu tamamlayan çocuk oranı %82,7 olurken, bazı bölgelerde bu oran %60'a kadar gerilemiş durumda. Bu durum, daha önce benzeri görülmemiş sağlık sorunlarına yol açabilecek bir tabloyu işaret ediyor.

Difteri De Tehdit Oluşturuyor

1940'larda on binlerce ölüme neden olan difteri, kitlesel aşılama kampanyaları sayesinde büyük ölçüde kontrol altına alınmıştı. Ancak son on yılda yıllık vaka sayısının iki ile 10 arasında değişmesi ve 2025'te iki difteri vakasının kaydedilmesi, hastalığın tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor. Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu'ndan Dr. Ben Kasstan-Dabush, aşı karşıtlığı söylemleri ve artan sosyal eşitsizliklerin aşılama oranlarını olumsuz etkilediğini vurguluyor. Pandemi sonrası artan tereddütler ve sağlık hizmetlerine erişimdeki zorluklar da bu tabloyu besleyen diğer faktörler olarak öne çıkıyor.

Yetkililer, toplum genelinde aşılama oranlarının yükseltilmesi ve eksik aşıların tamamlanması çağrısında bulunarak, "Aşıyla önlenebilir hastalıkların geri dönmesini istemiyoruz" uyarısında bulunuyor. Bu durum, genel olarak Gundem başlığındaki önemli gelişmeleri de etkileyebilecek bir nitelik taşıyor.