'Vatandaşlık Maaşı' Geliyor: En Düşük Emekli Maaşı Alanlar ve İhtiyaç Sahibi Haneler İçin Yeni Destek Sistemi

Türkiye'de kamuoyunda 'vatandaşlık maaşı' olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'ne yönelik çalışmalar hız kazandı. Aile ve Sosyal Hizmetler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik ile Hazine ve Maliye bakanlıkları başta olmak üzere ilgili kurumlar, sistemin detaylarını netleştirmek için yoğun mesai harcıyor. Sistemle ilgili ilk adımların Haziran ayında atılması ve ardından ülke geneline yaygınlaştırılması planlanıyor. Bu yeni düzenleme ile ihtiyaç sahibi ailelere ek gelir desteği sağlanması hedeflenirken, en düşük emekli maaşı alan vatandaşların da bu kapsama dahil edilmesi öngörülüyor.

Yeni Destek Sistemi Detayları Netleşiyor

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, mevcut sosyal yardımların ötesinde, yoksul ailelere doğrudan gelir desteği sunmayı amaçlıyor. Sistemin Haziran ayında pilot uygulamayla başlaması ve zamanla tüm Türkiye'de geçerli hale gelmesi bekleniyor. Ekonomi Koordinasyon Kurulu'nda (EKK) alınan kararlar doğrultusunda, en düşük emekli maaşı alan vatandaşların da bu yeni sistem içerisindeki durumlarının değerlendirilmesi benimsendi. Bu çerçevede, söz konusu emekliler için kalıcı çözüm yolları aranacak ve gelir desteği sağlanacak.

Bu yenilikçi sistem, hem ailelerin hem de yaşlı vatandaşların sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmasını sağlamayı hedefliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan daha önce yaptığı açıklamalarda, bu tür bir yapının uzun süreli bakım sigortası ile tüm nüfusu kapsayacak şekilde oluşturulması gerektiğini vurgulamıştı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da sistemin pilot uygulamasının başlatılacağını ve 2027 yılına kadar ülke geneline yayılmasının hedeflendiğini belirtmişti.

Kimler 'Vatandaşlık Maaşı'ndan Yararlanacak?

Kamuoyunda 'vatandaşlık maaşı' olarak adlandırılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, çeşitli kurumlar tarafından sağlanan sosyal yardımları tek bir çatı altında toplama amacı taşıyor. Bu sistemin temel hedefleri arasında, gerçek ihtiyaç sahiplerinin desteklenmesi, bürokratik işlemlerin azaltılması ve sistemin kötüye kullanımının engellenmesi yer alıyor. Sistemden yararlanmaya hak kazananların belirlenmesinde, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) tarafından yapılacak gelir testinin esas alınması planlanıyor.

Uygulamanın detayları henüz tam olarak açıklanmamış olsa da, hanehalkı gelirinin asgari ücretin altında olması durumunda, bu gelirin asgari ücrete tamamlanması şeklinde bir mekanizma öngörülüyor. Bu destekten bireylerin değil, hanehalkının tamamının yararlanacak olması önemli bir nokta. Dolayısıyla, hane içinde çalışan bir kişi bulunsa dahi, ailenin diğer fertleri bu uygulamadan faydalanabilecek. SGK'dan 65 yaş aylığı gibi gelir elde edenlerin de belirli ölçülerde bu destekten yararlanması mümkün görünüyor.

Öğrenciler, askerler ve işsizlik ödeneği alanlar bu sistemden yararlanamayacak. Bu gruplar dışındaki tüm vatandaşların durumu, hanehalkı gelirine göre değerlendirilecek. Bu maaşın kimlere tahsis edileceği konusunda yapılan değerlendirmeler sonucunda, birçok verinin göz önünde bulundurulacağı öngörülüyor.

Gelir Kriterleri ve Ödeme Mekanizması

Vatandaşlık maaşına ilişkin gelir kriterleri henüz kesinleşmemiş olsa da, ödemelerin asgari ücrete endeksleneceği düşünülüyor. Tekrar vurgulamak gerekirse, bu destek kişilerin değil, hanehalkının toplam gelirine göre belirlenecek. Asgari ücretin altında gelire sahip haneler bu sisteme dahil edilecek ve gelirleri asgari ücrete tamamlanacak. Bu sayede, Türkiye'de asgari ücretin altında gelire sahip hane kalmaması hedefleniyor.

Ödemelerin nasıl yapılacağına dair mevcut bilgiler, Genel Sağlık Sigortası prim muafiyet kriterlerinin büyük ölçüde baz alınacağını gösteriyor. Önemli bir nokta, bu maaşın otomatik olarak bağlanmayacağı ve başvuru şartı aranacağıdır. Vatandaşlar, öncelikle belirlenen kurumlara başvuruda bulunacaklar. Ardından, ilgili kurumlarca tüm hanehalkının gelirleri gelir testine tabi tutulacak. Eğer hanehalkının toplam geliri asgari ücretin altındaysa, eksik kalan kısım kadar ödeme, büyük olasılıkla ebeveynlerden birinin hesabına yatırılacak. Örneğin, hanehalkı geliri 15.000 TL ise, aradaki fark kadar (mevcut asgari ücrete göre hesaplanacak) vatandaşlık maaşı bağlanacak. Bu nedenle, herkes için aynı tutarda bir vatandaşlık maaşı söz konusu olmayacak; ödeme miktarı hanenin gelir düzeyine göre değişiklik gösterecektir.

Pilot Uygulama ve Yaygınlaştırma Süreci

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın açıklamalarına göre, pilot illerde bu uygulamanın 2026 yılında başlaması planlanıyor. Ardından, 2027 yılına kadar ülke geneline yaygınlaştırılması hedefleniyor. Pilot uygulama için seçilecek illerin, 7 coğrafi bölgeden, nüfus yoğunluğu en düşük olan birer il olacağı tahmin ediliyor. Bu seçimin amacı, sistemin farklı demografik ve sosyo-ekonomik koşullar altında nasıl işlediğini gözlemlemek ve olası sorunları erkenden tespit ederek çözümler üretmektir.

Bu yeni destek sistemi, Türkiye'deki sosyal yardım politikalarında önemli bir dönüşümü temsil ediyor. Özellikle emeklilerin ve düşük gelirli hanelerin ekonomik refahını artırmayı amaçlayan bu adım, sondakikahaberler kategorisinde yer alan önemli gelişmeleri de beraberinde getiriyor. Sistemin başarılı bir şekilde uygulanması, toplumsal refah seviyesinin yükselmesine katkı sağlayacaktır.