Yargıtay’dan plajlara tarihi emsal karar: Kıyıya erişim engellenemez

Muğla merkezli bir doktor ve iki çocuğu, İzmir Çeşme’deki Altınkum Plajı’nda serinlemek isterken özel bir işletme çalışanı tarafından denize girmeleri engellendi. Jandarmaya başvuran doktor, ardından açılan davada yerel mahkeme, hem çalışanı hem de işletme yetkilisini “kıyı erişimini engellemek” suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırdı. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, yerel mahkeme kararını onaylayarak bu hükmü tüm Türkiye için bağlayıcı bir emsal karar haline getirdi ve kaçınılmaz kıyı erişimini engellemenin Anayasa’nın 43. maddesi ile Kıyı Kanunu ile çeliştiğini belirtti.

Uyuşmazlığın Başlangıcı

Olay, bir yaz günü gerçekleştiğinde başladı. Aile, halk plajı statüsündeki alana giderek havlu serip denize girmek istedi. Plajı işleten özel şirketin çalışanı, bölgeyi terk etmelerini talep etti. Doktor, hukuki koruma talep etmek üzere jandarmaya başvurarak adli süreç başlattı. Yerel mahkeme, kıyı erişimini engelleyen eylemi “kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma” olarak değerlendirdi ve işletme çalışanını suçlu buldu. Yönetici de, çalışanı bu yönde yönlendirdiği için “azmettirme” suçundan cezalandırıldı.

Anayasal ve Yasal Dayanak

Yargıtay, emsal kararında Anayasa’nın 43. maddesi ile 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun açık hükmüne atıfta bulundu. Anayasa, kıyıların devlete ait olduğunu ve toplumun ortak kullanımına açık olduğunu belirtiyor. Karar, hiçbir tüzel veya gerçek kişinin kamuya açık sahili tamamen kapatamayacağı veya vatandaşın serbest dolaşımını ve denize girmesini engelleyemeyeceği yönünde kesin bir tutum sergiledi. Mahkeme, özel işletmelerin bile kamu yararını gözetmek zorunda olduğunu vurguladı.

“Kıyılar, özel çıkarların değil, ulusal mirasın bir parçasıdır; erişim engellenemez.” – Yargıtay Ceza Genel Kurulu

Uğraşan Topluluklar ve Turizm Üzerindeki Etkisi

Karar, sahil şeridi boyunca yaşayan yerel halk için önemli bir zafer olarak görülüyor. Mahkeme, “ortak kullanıma açık” hükmünün, yerel ekonomilere de canlılık kazandırdığını belirtti. Turizm sektörü, plajların halka açık kalması sayesinde geleneksel ve uluslararası ziyaretçi akışını koruyabilecek. Bununla birlikte, özel işletmeler, gelirlerini korumak için yeni modellemeler yapma baskısı altına girebilir.